Küçük bir kaya parçasında ortaya çıkan kalıntılar, bilim insanlarının ilgisini çekti. Yeni keşfedilen dinozor türü, “Zavacephalae rinpoche” ismiyle literatüre girdi.
Bu ilginç isim, Tibetçe “kök” anlamına gelen “zava” ve Latince “baş” anlamındaki “cephal” kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuş. “Rinpoche” ise Tibet kültüründe “kıymetli olan” anlamında kullanılıyor.
Fosilin kayalıklardan adeta cilalanmış bir taş gibi çıkmış olması, bu isimlendirmeye ilham vermiş.
Kalıntılar, 108 ila 115 milyon yıl öncesine tarihleniyor ve bu durum, kubbe-kafalı dinozorların (pachycephalosaurus) tarihini 15 milyon yıl geriye çekiyor. Bu keşif, dinozorların baş yapısının gelişimi hakkında yeni bilgiler sunma potansiyeli taşıyor.
Geç Kretase döneminde (86-66 milyon yıl önce) yaşamış olan pachycephalosaurus türleri, kalın kafataslarıyla tanınıyor. Bazı bilim insanları, bu yapının eş bulma ya da rakiplerle mücadelede avantaj sağladığını düşünüyor.
Ancak, bu kafataslarının nasıl evrimleştiği sorusu uzun zamandır çözülememişti.
Yeni fosil, yalnızca kafatasını değil, kuyruk, kol ve bacak kemikleriyle birlikte yaklaşık yüzde 54’lük bir iskeleti kapsıyor. Ayrıca, dinozorun sindirim sistemine dair bilgi veren mide taşları da bulunmuş durumda.
Yaklaşık 1 metre uzunluğunda ve 5,85 kilogram ağırlığında olduğu tahmin edilen bu genç dinozor, ölüm anında hâlâ gelişim aşamasındaydı. Ancak kafatasının tamamen oluşmuş olması, cinsel olgunluğa ulaşma sürecinin iskelet gelişiminden bağımsız ilerlemiş olabileceğine işaret ediyor.
North Carolina State Üniversitesi’nden paleontolog Lindsay Zanno, keşif hakkında “Z. rinpoche muhteşem bir keşif. İlk kez büyüme evresiyle kubbe gelişimini eşleştirme fırsatı bulduk.” diyerek, bu önemli bulgunun bilim camiasındaki yerini vurguladı.
Bu keşif, dinozorların evrimi üzerine yeni tartışmalara ve araştırmalara kapı aralayabilir.